Kosztorys od ubezpieczyciela wygląda solidnie: długie listy pozycji, kwoty co do grosza, fachowe nazewnictwo części i operacji. Dlatego niewielu kierowców zagląda w niego dokładniej niż na ostatnią stronę z sumą do wypłaty. A to błąd – to właśnie w środku tego dokumentu najczęściej ukryte są oszczędności towarzystwa ubezpieczeniowego, a nie rzetelna wycena szkody.
Szacuje się, że nawet 9 na 10 odszkodowań z OC sprawcy jest w jakimś stopniu zaniżonych. Ubezpieczyciel przygotowuje kosztorys tak, by kwota do wypłaty była jak najniższa, a poszkodowany, nieświadomy, że może się odwołać, po prostu akceptuje pierwszą propozycję. Sprawdźmy, na co zwrócić uwagę przy czytaniu kosztorysu.
Z czego składa się kosztorys ubezpieczyciela?
Ustalanie wysokości odszkodowania przebiega w czterech etapach: wycena wartości pojazdu w dniu powstania szkody, ustalenie rozmiaru uszkodzeń, przygotowanie kosztorysu naprawy oraz wyliczenie ostatecznej kwoty odszkodowania.
Do wyceny ubezpieczyciele korzystają z systemów takich jak EurotaxGlass’s czy Audatex, bazujących na uśrednionych cenach części i stawkach za roboczogodzinę. W teorii poszkodowany nie powinien na odszkodowaniu zarabiać, ale też nie powinien dokładać do naprawy. W praktyce to właśnie te „uśrednienia” najczęściej stają się furtką do zaniżenia wypłaty, bo realne ceny w regionie bywają wyraźnie wyższe niż przyjęte w kalkulacji.
Części zamienne zamiast oryginałów
Jednym z najczęstszych sposobów na obniżenie odszkodowania jest wycena naprawy na bazie tańszych zamienników zamiast oryginalnych części producenta. W kosztorysie taka pozycja bywa oznaczona skrótowo, więc łatwo ją przeoczyć.
Jeśli w Twoim aucie przed kolizją zamontowane były części oryginalne, masz prawo domagać się wyceny naprawy na takich właśnie elementach. Sprawdź przy każdej pozycji, jaki rodzaj części przyjęto do wyliczeń – to jedno z pierwszych miejsc, gdzie można znaleźć realną różnicę w kwocie odszkodowania.
Zaniżone stawki za roboczogodzinę
Ubezpieczyciele często przyjmują stawki za roboczogodzinę uśrednione dla całego regionu, znacznie niższe od tych faktycznie obowiązujących w warsztatach, zwłaszcza autoryzowanych.
Wystarczy porównać stawkę z kosztorysu z cennikiem warsztatu, w którym planujesz lub przeprowadziłeś naprawę. Jeśli różnica jest znacząca, to konkretny argument do odwołania.
Amortyzacja części – metoda często niezgodna z prawem
Amortyzacja polega na pomniejszaniu wartości nowych części o procent odpowiadający zużyciu tych, które były zamontowane w aucie przed szkodą.
Stosowanie amortyzacji w kosztorysach OC zostało zakwestionowane w uchwale Sądu Najwyższego, wskazującej na konieczność pełnego pokrycia kosztów naprawy. Jeśli w kosztorysie widnieje jakikolwiek procent potrącenia z tego tytułu, to jeden z najbardziej oczywistych sygnałów zaniżenia.
Naprawa zamiast wymiany
Naprawa (regeneracja, prostowanie) jest dla ubezpieczyciela zawsze tańsza niż zakup nowej części, dlatego bywa proponowana nawet wtedy, gdy stan uszkodzonego elementu jednoznacznie wskazuje, że jedynym sensownym rozwiązaniem jest wymiana.
Jeśli kosztorys przewiduje naprawę elementu, który Twoim zdaniem nadaje się wyłącznie do wymiany, to punkt do odwołania – najlepiej poparty opinią warsztatu lub rzeczoznawcy.
Pominięte koszty dodatkowe i utrata wartości handlowej
Kosztorys skupia się zwykle wyłącznie na naprawie pojazdu, a pomija koszty towarzyszące zdarzeniu – holowanie, parkowanie czy wynajem auta zastępczego. Osobną kwestią jest utrata wartości handlowej – rekompensata za to, że auto po naprawie jest warte mniej na rynku wtórnym niż przed kolizją. Towarzystwa rzadko informują o możliwości ubiegania się o to świadczenie.
Do najczęściej pomijanych lub zaniżanych pozycji w kosztorysie należą:
- rodzaj przyjętych części (zamienniki zamiast oryginałów),
- stawka za roboczogodzinę niższa niż rynkowa w regionie,
- procentowa amortyzacja części,
- naprawa zamiast wymiany mocno uszkodzonego elementu,
- brak zwrotu kosztów holowania, parkowania czy auta zastępczego,
- brak rekompensaty za utratę wartości handlowej pojazdu.
Szkoda całkowita – wycena pojazdu pod lupą
Przy szkodzie całkowitej ubezpieczyciel ustala wartość pojazdu sprzed zdarzenia oraz wartość pozostałości (wraku), a odszkodowanie to różnica między tymi kwotami. To rodzi dwa dodatkowe pola do nadużyć: zaniżenie wartości auta sprzed szkody i zawyżenie wartości pozostałości.
Zdarza się też, że ubezpieczyciel kwalifikuje szkodę jako całkowitą, mimo że ekonomicznie uzasadniona byłaby naprawa – w odwołaniu można wtedy wnioskować o zmianę kwalifikacji na szkodę częściową. Do weryfikacji potrzebne są dodatkowo: arkusz wyceny pojazdu sprzed zdarzenia, arkusz wyceny pozostałości oraz – jeśli auto trafiło na złom – potwierdzenie zezłomowania wraku.
Co zrobić, gdy w kosztorysie znajdziesz błędy?
Pierwszy krok to odwołanie od decyzji ubezpieczyciela – masz na nie formalnie 3 lata od zdarzenia, ale warto działać szybko. Podaj numer polisy sprawcy i numer szkody, opisz okoliczności i wskaż konkretne pozycje kosztorysu budzące zastrzeżenia. Najmocniejszym argumentem będzie niezależna wycena rzeczoznawcy lub kosztorys warsztatu.
Jeśli ubezpieczyciel odmówi wypłaty pełnej kwoty, kolejnym krokiem może być skarga do Rzecznika Finansowego lub pomoc kancelarii specjalizującej się w sprawach odszkodowawczych – ścieżkę sądową warto traktować jako ostateczność.
Samodzielna analiza kosztorysu bywa czasochłonna, dlatego wielu poszkodowanych oddaje dokumenty specjalistom. Firma Zaniżona Szkoda oferuje bezpłatną analizę kosztorysu i decyzji ubezpieczyciela – wystarczy wypełnić formularz, a analiza trwa 48–72 godziny. Jeśli specjaliści potwierdzą zaniżenie, klient otrzymuje propozycję dopłaty, a po podpisaniu umowy cesji wierzytelności pieniądze mogą trafić na konto nawet w 24 godziny.
Podsumowanie
Kosztorys ubezpieczyciela na pierwszy rzut oka wygląda na wyczerpujący i obiektywny, ale w praktyce niemal zawsze zawiera pozycje, które można zakwestionować. Zamienniki zamiast oryginałów, zaniżone stawki robocizny, amortyzacja części, naprawa zamiast wymiany czy pominięte koszty dodatkowe – to najczęstsze miejsca, w których ubezpieczyciele oszczędzają kosztem poszkodowanego.
Jeśli po lekturze własnego kosztorysu masz wątpliwości, warto oddać dokumenty do bezpłatnej weryfikacji specjalistom, którzy na co dzień wykrywają zaniżone odszkodowania.
Czego dowiesz się z tego artykułu
1. Jakie dokumenty są potrzebne, aby sprawdzić, czy odszkodowanie zostało zaniżone?
Przy szkodzie częściowej wystarczy kosztorys naprawy oraz decyzja o przyznaniu odszkodowania. Przy szkodzie całkowitej dodatkowo potrzebne są arkusz wyceny pojazdu sprzed zdarzenia, arkusz wyceny pozostałości oraz – jeśli auto zostało zezłomowane – potwierdzenie tego faktu.
2. Ile czasu mam na odwołanie się od zaniżonego odszkodowania z OC sprawcy?
Na złożenie odwołania i ubieganie się o dopłatę masz 3 lata, licząc od dnia zdarzenia drogowego. Dotyczy to również sytuacji, w których auto zostało już naprawione, sprzedane lub oddane do kasacji.
3. Czy analiza kosztorysu i uzyskanie dopłaty do odszkodowania wiąże się z kosztami?
Nie – analiza kosztorysu pod kątem ewentualnego zaniżenia oraz dalsze kroki prowadzące do uzyskania dopłaty są całkowicie bezpłatne. Wynagrodzenie rozliczane jest dopiero po faktycznym uzyskaniu dopłaty do odszkodowania.
